{"id":3682,"date":"2025-06-23T09:27:04","date_gmt":"2025-06-23T06:27:04","guid":{"rendered":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/?p=3682"},"modified":"2025-07-01T07:42:05","modified_gmt":"2025-07-01T04:42:05","slug":"%d1%9ezbekcha-mashhur-ozbek-marifatparvari-shoiri-va-jamoat-arbobi-milliy-uygonish-davri-ozbek-adabiyotining-yirik-vakili-abdulla-avloniyning-hayoti-va-ijodiga-uslubiy-q","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/archives\/3682.html","title":{"rendered":"Mashhur o\u2018zbek ma&#8217;rifatparvari, shoiri va jamoat arbobi, Milliy uyg&#8217;onish davri o\u2018zbek adabiyotining yirik vakili\u00a0Abdulla Avloniyning hayoti va ijodiga uslubiy qo\u2018llanma"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><strong>Mashhur o\u2018zbek ma&#8217;rifatparvari, shoiri va jamoat arbobi\u00a0 Abdulla Avloniyning hayoti va ijodi haqida<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00abTarbiya biz uchun yo hayot-yo mamot, yo najot-yo halokat, yo saodat-yo\u00a0 falakat masalasidir\u00bb<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<strong><em>Abdullo Avloniy<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Abdulla Avloniy 1878-yilning\u00a0 12-iyulida\u00a0 Toshkentda Mergancha mahallasida dunyoga keldi. Otasi\u00a0 Miravlon aka mayda hunarmandlik-to\u2018quvchilik bilan\u00a0 shug&#8217;illangan. Piyonbozorda (hozirgi Navoyi teatri maydoni), Yarmarka bozorida (hozirgi sa&#8217;nat muzeyi atrofi) bo\u2018z va chit bilan savdo qilardi. \u00abOnamning oti Fotimadir\u00bb deb yozadi adib o\u2018z tarjimayi holida.<\/p>\n<p>Abdulla 7 yoshdan O\u2018qchidagi eski maktabda Akramhon domlada savod chiqardi. 1890-yilda shu mahalladagi madrasaga o\u2018tdi. So\u2018ng Shayhontohurdagi \u00a0Abdumalikboy \u00a0madrasasida Mulla Umar Oxundda tahsil ko\u2018rdi.\u00a0 Ammo tirikchilikning og&#8217;irlashuvi o\u2018qishga imkon bermaydi. \u00ab1891-yildan boshlab faqat qish kinlarida o\u2018qib, boshqa fasillarda mardikor ishladim\u00bb,- deb yozadi Avloniy. Ko\u2018p\u00a0 o\u2018tmay bu ham bahram topdi. U butunlay\u00a0 ishga sho\u2018ng&#8217;ib ketdi. O\u2018zi aytkanidek, \u00abbinokor\u00bblikni o\u2018rgandi, \u00abg&#8217;isht quyish, suvoqchilik, pechkachilik, durodkorlik ishlari\u00bb bilan mashg&#8217;ul bo\u2018ldi.<\/p>\n<p>1900-yilda\u00a0 Avloniy toshkentlik savdogar bir xonadonning Salomatxon degan\u00a0 qiziga uylanadi. Shu yili\u00a0 otasi vafot etadi.<\/p>\n<p>1904-yilda\u00a0 Avloniy Mirobodda usuli jadid maktabi ochadi.<\/p>\n<p>1907-yilda o\u2018z hovlisida \u00abShuhrat\u00bb gazetasini\u00a0 chiqara boshladi. Gazetaning yuli ayon bo\u2018lishi bilan do\u2018stidan dushmani ko\u2018payadi. Natijada, 10-soni chiqib bekildi. Redaktsiya asbob-ashiyolari, qog&#8217;ozlar va materiallar hammasi musodara qilindi. Lekin Avloniy bo\u2018sh kelmadi. A.Bektemirov nomiga ruhsat olib \u00abOsiyo\u00bb ni chiqara boshladi. Bu gazetalar o\u2018zbek milliy matbuotining dastlabki namunalari bo\u2018lishi bilan ham muhim edi.<\/p>\n<p>1908-yilda Avloniyning Mirobaddagi maktabi yopildi. Buning sabablari ko\u2018p bolishi kerak. Avloniy, nazarimizda, o\u2018z tarjimay holida shulardan bittasini tilga oladi: \u00abMaktabimda er, odamlar, tog&#8217;-toshlar, daryo, osmon haqinda suhbatlar o\u2018tkazilmoqqa harkat qilganimni Mirobod johil kishilari bilishib, meni kofir bo\u2018lding , deb, maktabimni yopdilar\u2026\u00bb<\/p>\n<p>Adib 1909-yilda Degrez mahallasida yana maktab ochadi.\u00a0\u00a0 Avloniy dars berish jarayonida ochilayotgan yangi usuldagi maktablar uchun har jihatdan qulay bo\u2018lgan ko\u2018plab darsliklar yaratish zaruriyatini his qiladi. Negaki ,yangi maktabning\u00a0 afzalligini shunchaki targ&#8217;ib qilish, o\u2018z o\u2018quvchilari misolida ko\u2018rsatish hali kifoya emas edi.<\/p>\n<p>1909-yilda \u00abJamiyati xayriya\u00bb ochdi va mahalliy xalq\u00a0 bolalarining o\u2018qib bilim olishi uchun pul yig&#8217;ib maktablarga tarqatdi.<\/p>\n<p>1913-yilining ohirida \u00abTuron\u00bb\u00a0 jamiyati maydonga keldi. Truppaning g&#8217;oyaviy-badiy rahbari Avloniy edi. Jamoat qoshida teatr truppasi tuzildi. Avloniy truppasi\u00a0 sahnalashtirilgan birinchi asar\u00a0 Behbudiyning \u00abPadarkush\u00bbi\u00a0 bo\u2018ldi. 1914-yilning 26-dekabrida truppa \u00abTurkiston\u00bb nomi bilan Farg&#8217;ona vodiysi bo\u2018ylab safarga chiqdi, bir qator shaharlarda gastrolda bo\u2018ldi. Agar siz o\u2018sha yillari chiqib turgan vaqtli matbuot sahifalariga ko\u2018z tashlasangiz truppaning\u00a0 Qo\u2018qon (1915-yil 7-yanvar), O\u2018sh (29-yanvar)da qo\u2018ygan spektakllari va ularda Avloniyning faol ishtiroki, xususan, ijrochilik mahoratiga oid ehtiros bilan yozilgan maqolalarga\u00a0 duch kelasiz.<\/p>\n<p>1914-1915- yillarda\u00a0 advokat\u00a0 Ubaydulla Xo\u2018jaev bilan \u00abSadoyi Turkiston\u00bb gazetasida hamkorlik qiladi. Gazetadagi she\u2019r va maqolalarning aksariyati Avloniy qalamiga mansub. Bu hol uning tahririyatdagi mavqe &#8211; e\u2019tiborining ancha baland bo\u2018lganligini ko\u2018rsatadi.<\/p>\n<p>Avloniy 1917-yil Fevral voqealardan keyin \u00abYashasin halq jumhuriyati!\u00bb\u00a0 shiori ostida \u00abTuron\u00bb gazetasini chiqardi. Gazeta o\u2018z maslak-maqsadini \u00abMusulmonlar orasida ko\u2018p yillardan beri davom o\u2018lan umumg&#8217;a zo\u2018rlik, bid\u2019at va odatlarini bitirmak, kelajakda bo\u2018ladirg&#8217;on jumxuriy idoraga halqni tayyorlamoq\u00bb deb e\u2019lon qilindi. Biroq gazeta juda katta qiyinchiliklar bilan dunyo yuzini ko\u2018radi\u2026 Gazeta boykot\u00a0 qilindi. Bu hodisa katta shov-shuvga sabab bo\u2018ldi. Avloniy\u00a0 gazetadan olib tashlangach, muharrirlikka Mulla Xusayin o\u2018g&#8217;li tayinlandi. Shunda ham Avloniy gazetadan uzilib ketmadi. Unga yordam berdi.<\/p>\n<p>Fevral inqilobidan so\u2018ng voqealar qizg&#8217;in va shiddatli kechdi. Siyosiy partiyalar jonlandi. Avloniyning \u00abTuron\u00bb jamiyati ham bu voqealar ta&#8217;siridan chetda qolmadi.<\/p>\n<p>Avloniyning sovetlarga va ular orqali bolsheviklarga yaqinlashishi 1917-yilning iyuniga to\u2018g&#8217;ri keladi. Jumladan, 6-iyunda Toshkent ishchi va soldat deputatlari soveti qaroriga ko\u2018ra \u00abEski shahar oziq-ovqat komissiyasi a&#8217;zosi\u00bb, 20-noyabrdan\u00a0 esa \u00abRusiyaning boshqa viloyati va guberniyalariga Sirdaryo viloyatidan yuboriladigan eng zarur oziq-ovqat mahsulotlarini\u00a0 ushlab qolish va Eski shahar ozik-ovqat komitetiga ma&#8217;lum qilish huquqi bilan nazorat etuvchi vakil\u00bb qilib tayinlanadi.<\/p>\n<p>Avloniy 1917-yilda o\u2018qituvchilik ishlari bilan shug&#8217;ullanishga ham imkon topdi. Shoirning arxivida saqlangan pasportida uning shu yili \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a031-iyun va 3-avgust kunlari Qozonda \u00abBolgar\u00bb mehmonxonasida yashaganligi qayd qilingan. Iyunda nima munosabat bilan borgani nama&#8217;lum, lekin 1-avgustda Qozonda Butunrusiya musulmon o\u2018qituvchilarining II z\u2019ezdi ochilgan va Avloniy unda vakil edi. Shoir 1917-yil maxalliy muallimlar o\u2018rtasida\u00a0 siyosiy ishlar olib boruvchi \u00abO\u2018qituvchilar soyuzi\u00bb ni tuzgan edi\u2026<\/p>\n<p>1919-yilning iyunida Avloniy RSFSR hukumatining topshirig&#8217;i bilan Afg&#8217;onistonga boradi. 1919-yilning 28-sentyabridan 1920-yilning 20-iyuligacha Hirotda bosh konsul bo\u2018lib turadi. Avloniy\u00a0 1920-yilda\u00a0 sog&#8217;lig&#8217;i tufayli Afg&#8217;onistondan chaqirib olinadi va Turkbyuroning madaniyat bo\u2018limiga boshliq qilib tayinlanadi. U shu yillari \u00abKasabachilik harakati\u00bb jurnalining muharriri \u00abQizil bayroq\u00bb gazetasining tahrir hay\u2019ati a&#8217;zosi sifatida ish olib boradi.<\/p>\n<p>1921-yildan maorif sohasida o\u2018tadi. O\u2018sha yili Toshkentdagi o\u2018lka bilim yurtida,1923-yilda Toshkent xotin-qizlar bilim yurtida mudir, 1924-yilda harbiy\u00a0 maktabda o\u2018qituvchilik qiladi.<\/p>\n<p>1925-1930- yillarda O\u2018rta Osiyo Kommunistlik universiteti (SAKU),\u00a0 O\u2018rta Osiyo qishloq ho\u2018jaligi maktabi (SAVKSXSH) da, O\u2018rta Osiyo davlat universiteti (SAGU) da dars beradi. Pedagogika fakultetining til va adabiyot kafedrasi professori, so\u2018ng mudiri bo\u2018lib ishlaydi.<\/p>\n<p>Avloniy 1927-yilda \u00abMehnat qahramoni\u00bb unvoni bilan taqdirlandi. 1930-yilda unga \u00abO\u2018zbekiston xalq maorifi zarbdori\u00bb fahriy unvoni berildi.<\/p>\n<p>Abdulla\u00a0 Avloniy 1934-yil 25-avgustda vafot etdi.<\/p>\n<p>Alloma\u00a0 adib hayoti va ijodiga san\u2019at ahli e\u2019tibor berdi. O\u2018zbekiston xalq yozuvchisi Muhammad Alining \u00abBoqiy dunyo\u00bb she\u2019riy roman va O\u2018zbekiston\u00a0 xalq yozuvchisi Tohir Malikning \u00abQaldirg&#8217;och\u00bb qissalarida Avloniyning badiy adabiyotdagi obrozlari\u00a0 maydonga\u00a0 keldi.<\/p>\n<p>Istiqlol yillarida Abdulla Avloniy hayoti va ijodini o\u2018rganish, asarlarni kayta nashr qilish\u00a0 ishlari jadallashdi. Adiblar xiyobonida adibga yodgorlik o\u2018rnatildi. Kino san\u2019ati ijodkorlari\u00a0 \u00abAvloniy\u00bb badiy filimini\u00a0\u00a0 suratga olib xalqimizga namoyish qilishdi.<\/p>\n<p>2020-yil Abdulla Avloniy \u00abBuyuk xizmatlari uchun\u00bb ordeni bilan mukofatlandi.<\/p>\n<p>Avloniy \u00ab1894-yildan boshlab yozishga tutingan\u00bb bo\u2018lsa da, u she\u2019rlar bizgacha etib kelmagan. Shoirning ilk she\u2019rlari dastlab 1905-yildan\u00a0 keyin dunyo yuzini ko\u2018rgan milliy gazetamizda chop etilgan. Keyinchalik Avloniy bu she\u2019rlarini o\u2018zining \u00abAdabiyot yohud milliy she\u2019rlar\u00bb to\u2018plamlariga kiritdi.<\/p>\n<p>Shoirning \u00abAdabiyot yoxud milliy she\u2019rlar\u00bb\u00a0 nomli to\u2018rt qismdan iborat she\u2019riy to\u2018plamlari 1909-1917-yillar oralig&#8217;ida\u00a0 alohida-alohida bir necha marotaba nashr qilingan. Shuningdek, o\u2018sha davr vaqtli matbuoti sahifalarida ham shoir she\u2019rlarini ko\u2018plab uchratamiz. Bu she\u2019rlarning deyarli hammasi mazkur to\u2018plamlarga kiritilgan. Aksariyati shoirning 1905-yildan keyingi ijodiga mansub bo\u2018lib, milliy-ijtimoiy\u00a0 harakterdadir. Buning sababi shundaki, 1905-yildan keyin she\u2019riyatning\u00a0 o\u2018z masalalari\u00a0 paydo bo\u2018ldi. Vatan va millat dardini anglashga urinish sezila boshladi.<\/p>\n<p>Har bir inson o\u2018z erki bilan inson bo\u2018lganidek, har bir davlat ham o\u2018zining mustaqilligi, ozodligi bilan to\u2018laqonli davlatdir. Jadid bobolarimiz bunday davlatni sog&#8217;inib yashab o\u2018tdilar. Shuning uchun ham ular ijodida istibdoddan qonga to\u2018lgan dil\u00a0 nolalarini va milliy ozodlikni\u00a0 sog&#8217;ingan qalb sodalarini eshitish mumkin. Zero, Milliy uyg&#8217;onish deb nomlangan adabiyotning yirik siymolaridan biri\u00a0 Abdulla Avloniydir.<\/p>\n<p>Avloniy erk va ozodlikni har narsadan baland tutarkan, unga olib boradigan birdan-bir\u00a0 yo\u2018l ilm-ma&#8217;rifatni bildi. Shu sabab Vatani, xalqi uchun\u00a0 zarracha manfaat etkazishni o\u2018ylagan kishini ma&#8217;rifatga da&#8217;vat etdi. Ilm-fanni egallashga ozgina bo\u2018lsin xalaqit berishi mumkin\u00a0 bo\u2018lgan har qanday tartiblar, shu jumladan, eski o\u2018qitish usuli keskin tanqid qilindi. Ilm-ma&#8217;rifat,\u00a0 ayniqsa, Evropa\u00a0 madaniyati ilhom bilan targ&#8217;ib etildi.<\/p>\n<p>Abdulla Avloniy publitsistik\u00a0 maqolalarining aksari\u00a0 1914-1915-yillarda chop etilgan \u00abSadoyi Turkiston\u00bb gazetasida bosilgan. Bu\u00a0 hol uning tahririyatdagi mavq\u2019e-e\u2019tiborning ancha baland bo\u2018lganligini ko\u2018rsatadi. Mana u maqolalarning bazilari: \u00abTiutr xususida munozara\u00bb, \u00abMadaniyat to\u2018lqinlari\u00bb, \u00abKim nimani yaxshi ko\u2018rar\u00bb, \u00abO\u2018z shahrimda sayohat\u00bb, \u00abKayfim uchdi\u00bb, \u00abZakot\u00bb, \u00abHifzi lison\u00bb, \u00abJaholat\u00bb, \u00abSafohat balosi\u00bb.<\/p>\n<p>Avloniyning 10-yillarda yozgan \u00abPinak\u00bb (1915), \u00abAdvokatlik osonmi?\u00bb (1916) dramatik asarlari da she\u2019riyatdagi g&#8217;oya va fikrlari davom etdi.<\/p>\n<p>Avloniy 17-yildan keying yana 17 yil yashagan bo\u2018lsa-da, ijodda ham faoliyatda xam inqilobdan ilgargidek serharakat bo\u2018lgan emas. Xatto birorta adabiy-badiy kitob yoxud to\u2018plami bosilmagani ham buni ko\u2018rsatib turibdi. To\u2018g&#8217;ri, \u00abNabil\u00bb, \u00abIndamas\u00bb, \u00abShuhrat\u00bb, \u00abTangriquli\u00bb, \u00abSurayyo\u00bb, \u00abChol\u00bb, \u00abAb\u00bb, \u00abChegaboy\u00bb, \u00abAbdulhaq\u00bb kabi imzolar bilan gazeta-jurnallarda, ayniqsa\u00a0 \u00abMushtum\u00bbda ko\u2018plab hajviyalar \u2013she\u2019rlar, kulgi hikoyalar bostirib turdi.<\/p>\n<p>U o\u2018z zamonasining\u00a0 jonli odami , farzandi edi. Shuning uchun ijodida ham zamon murakkabligi bilan izohlanadigan nuqsonlar yo\u2018q emas. Lekin yuqorida shoirning ma&#8217;rifatchiligi faoliyati va ijodiy merosi misolida ko\u2018rib o\u2018tkanimizdek, Abdulla Avloniy hamisha o\u2018z xalqig&#8217;a, Vataniga sodiq qoldi. Buning\u00a0 guvohi \u2013 uning ijodi, uning faoliyati! U hamma vaqt xalq\u00a0 dardi bilan yashadi. U o\u2018z xalqi g&#8217;amiga\u00a0 hamdardgina\u00a0 bo\u2018lib qolmadi,\u00a0 uning istiqboli uchun qayg&#8217;urdi,\u00a0 unga ozodlik va baxt qidirdi, uni muqaddas g&#8217;oyalar uchun kurashga da&#8217;vat qildi. Maktablar ochib, keng xalqni ma&#8217;rifatli qilishga,\u00a0 yoshlarni\u00a0 davrning\u00a0 ilg&#8217;or\u00a0 ruhida\u00a0 tarbiyalashga\u00a0 urindi. Ta&#8217;limiy-axloqiy asarlar, darsliklar yozib, o\u2018zbek pedagogik fikri taraqqiyotida sezilarli iz qoldirdi.\u00a0 Jadidchilik\u00a0 harakatining, o\u2018zbek jadid adabiyotining, yaxni milliy ong, milliy adabiyotning maydonga kelishi va taraqqiyotiga katta xizmat qildi.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><strong>XIKMATLI SO\u2018ZLARIDAN<\/strong><\/p>\n<p>Yaxshi xulqlarning yaxshiligini, yomon hulqlarning yomonligini dalil va misollar bilan bayon qiladigan kitobni axloq deydilar.<\/p>\n<p>So\u2018ylasang so\u2018yla yaxshi so\u2018zlardan,<\/p>\n<p>Yo\u2018qsa\u00a0 jim turmog&#8217;ing erur\u00a0 yaxshi.<\/p>\n<p>O\u2018ylasang, yaxshi fikrlar o\u2018yla,<\/p>\n<p>Yo\u2018qsa, gung bo\u2018lmog&#8217;ing erur yaxshi\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Jasadning ham, nafsning ham biror surati bordirki, yo yaxshi va yo yomon bo\u2018ladi. Jasadning surati xammaga ma&#8217;lum bir narsadirki, xar vaqt ko\u2018zga ko\u2018rinib turadi. Ammo nafsning surati ko\u2018zga ko\u2018rinmaydigan aql bilan o\u2018lchanadiki, buni hulq deb ataydilar.<\/p>\n<p>Hulqi yomon yuz-ko\u2018zidan na sud,<\/p>\n<p>Yuz-ko\u2018zli hulqin qilmas kashud.<\/p>\n<p>Hulqi yomoning kelturar ko\u2018p zarar,<\/p>\n<p>Hulqing o\u2018zi boshingga kaltak urar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Insonlar uchun eng muhim hisoblangan, obro\u2018 keltiruvchi, baland daraja beruvchi ahloq tarbiyasidir\u2026Shuning uchun tarbiya qiluvchi muallimlarning o\u2018zlari\u00a0 ilmlariga amal qiluvchi bo\u2018lib, shogirdlariga\u00a0 ham bergan darslarini amal bilan qo\u2018shib o\u2018rgatmoqlari\u00a0 lozim. Bu tarzda ta&#8217;lim bilan berilgan\u00a0 dars va ma&#8217;lumot shogirdlarning diliga tez ta&#8217;sir etib, ilmiga amal qiluvchi bolalar bo\u2018lishiga hizmat qiladi.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Olimlar tilidan <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>Avloniyning muallimlik faoliyati, ta&#8217;lim-tarbiya fikrlari jadidchilikning muhim bir qanoti amaliy ma&#8217;rifatchilikning yo\u2018nalishi\u00a0 va xususiyatlarini belgilashga yordam bersa, she\u2019riyati XX asr o\u2018zbek milliy she\u2019rining maydonga kelishi va tarixiy takomilini tayin etishda qimmatli materiallar beradi\u2026<\/p>\n<p>Avloniy\u00a0 erk\u00a0 va ozodlikni xar narsadan baland tutarkan, unga olib boradigan birdan-bir yo\u2018l deb ilm-ma&#8217;rifatni bildi. Shu sabab Vatani, xalqi uchun zarracha manfaat etkazishni o\u2018ylagan kishini ma&#8217;rifatga da&#8217;vat etdi.\u00a0 Ilm-fanni egallashga ozgina bo\u2018lsin\u00a0 xalaqit berishi mumkin bo\u2018lgan har qanday tartiblar, shu jumladan eski o\u2018qitish usuli keskin\u00a0 tanqid qilindi\u2026<\/p>\n<p>Avloniy she\u2019rlarini o\u2018qir ekanmiz, ko\u2018z oldingizga XX asr boshidagi Turkiston\u00a0 manzaralari gavdalanadi. Shoir unga yuksaktan, dunyo xalqlari xayotida yuz berayotgan o\u2018zgarishlar, Ovrupodagi\u00a0 taraqqiyot nuqtay nazaridan razm soladi\u2026<\/p>\n<p>Avloniyning muallimlik faoliyati, ta&#8217;lim-tarbiya fikrlari jadidchilikning muhim bir qanoti amaliy ma&#8217;rifatchilikning yo\u2018nalishi va xususiyatlarini belgilashga yordam bersa, she\u2019riyati XX asr o\u2018zbek milliy she\u2019rining maydonga kelishi va tarixiy takomilini tayin etishda qimmatli materiallar beradi.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><strong>Begali Qosimov<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Toshkentda ilk bor ochilgan \u00abJamiyati xayriya\u00bbning asoschilari bo\u2018ldilar\u2026\u00a0 1913-yilda ular \u00abJamiyati xayriya\u00bb zaminida Toshkentning ma&#8217;rifatparvar ziyolilari, boylari\u00a0 bilan birgalikda \u00abTuron\u00bb jamiyatini vujudga keltirdilar.<\/p>\n<p><strong>Ulug&#8217;bek Dolimov<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/strong>Abdulla Avloniyning pedagogikaga oid asarlari ichida uning 1913-yilda yozgan \u00abTurkiy guliston yoxud axloq\u00bb asari XX asr boshlaridagi pedagogik fikrlar taraqqiyotini o\u2018rganish sohasida katta ahamiyatga molikdir\u2026<\/p>\n<p>Abdulla Avloniy \u00abTurkiy guliston yohud axloq\u00bb asarida pedagogikani \u00abPedagogiya\u00bb, ya\u2019ni \u00abbola tarbiyasining fani demakdir\u00bb,\u00a0 deb tariflaydi. Tabiy, bunday ta&#8217;rif Avloniyning pedagogika fanini yaxshi bilganidan, bu sohada kuchli va keng ma&#8217;lumatga ega bo\u2018lganidan dalolat beradi\u2026<\/p>\n<p>Abdulla Avloniy o\u2018z davrida kishilarda, yosh avlodda chin insoniy axloqiy xislatlar tarbiyalashni istadi. U ta&#8217;lim va tarbiya, ilm va ma&#8217;rifat olish yo\u2018li bilan vatandoshlarining baxtli va saodatli bo\u2018lishini\u00a0 orzu qildi.<\/p>\n<p><strong>M.Maxsumov<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Abdulla Avloniyning \u00abAdvokatlik osonmi?\u00bb, \u00abPinak\u00bb bir pardali\u00a0 komediyalari va \u00abBiz va Siz\u00bb to\u2018rt pardali fojeasi\u00a0 jadid dramaturgiyasining ilk davriga mansub p\u2019essalar ro\u2018yxatidan o\u2018rin oladi.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><strong>Shuhrat<\/strong><strong>\u00a0 <\/strong><strong>Rizaev<\/strong> <strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><strong>Foydalanilgan<\/strong><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><strong>adabiyotlar<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><strong>Abdulla<\/strong><strong>\u00a0 <\/strong><strong>Avloniy<\/strong><strong>\u00a0 <\/strong><strong>asarlari<\/strong><strong>\u00a0 <\/strong><strong>ro<\/strong><strong>\u2018<\/strong><strong>xati<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>Abdulla Avloniy. Toshkent tongi (Nashrga tayyorlovchi B.Qosimov). &#8211; Toshkent: G&#8217;.G&#8217;ulom nomidagi Adabiyot va san\u2019at nashriyoti. 1979.<\/li>\n<li>Abdulla Avloniy. Afg&#8217;on sayoxati. \u00abSharq yulduzi\u00bb jurnali, 1990-yil, 7-son.<\/li>\n<li>Abdulla Avloniy. Turkiy guliston yohud ahloq (Nashrga tayyorlovchi M.Maxsumov). \u2013 Toshkent: O\u2018qituvchi, 1992.<\/li>\n<li>Abdulla Avloniy. O\u2019son, millat. \u2013 T.: Sharq, 1993.<\/li>\n<li>Abdulla Avloniy . Muxtasar tarixi anbio va tarixi Islom.-Toshkent: Fan, 1994.<\/li>\n<li>Abdulla Avloniy. Tanlangan asarlar. Ikki jildli (Nashrga tayyorlovchi B.Qosimov).- Toshkent: Ma&#8217;naviyat, 1998.<\/li>\n<li>Abdulla Avloniy. Turkiy guliston yoxud axloq (Hozirga o\u2018zbek tilida muvofiqlashtiruvchi O.Oltinbek).-Toshkent: Sano-standart, 2012.<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Abdulla Avloniy hayoti va ijodiga oid asarlar<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>Qosimov B. Abdulla Avloniy.-Toshkent, 1979.<\/li>\n<li>Qosimov B. Milliy uyg&#8217;onish.- Toshkent: Ma&#8217;naviyat, 2002.<\/li>\n<li>Qosimov B. Uyg&#8217;ongan millat ma&#8217;rifati. \u2013 Toshkent: O\u2018qituvchi, 1990.<\/li>\n<li>Dolimov U. Turkistonda jadid maktablari. \u2013 Toshkent: Universitet, 2006.<\/li>\n<li>Qosimov B., Dolimov U. Ma&#8217;rifat darg&#8217;alari.- Toshkent: O\u2018qituvchi, 1990.<\/li>\n<li>Rizaev Sh. Jadid dramasi. &#8211; Toshkent: Sharq, 1997.<\/li>\n<li>Do\u2018stqoraev B. O\u2018zbeksiston jurnalistikasi tarixi. &#8211; Toshkent: G&#8217;.G&#8217;ulom nomidagi nashryot-matbaa ijodiy uyi, 2009.<\/li>\n<li>Barakaev R. O\u2018zbek bolalar adabiyoti va Abdulla Avloniy ijodi. &#8211; Toshkent: Fan, 2004.<\/li>\n<li>Karim, Boxodir. Avloniy ziyosi \/\/ \u00abTil va adabiyot ta&#8217;limi\u00bb jurnali. 2020-yil, 7-son.<\/li>\n<li>Saidov U. Evropa ma&#8217;rifatchiligi va Milliy uyg&#8217;onish. &#8211; Toshkent: Akademiya, 2004.<\/li>\n<li>Said, Ziyo. Tanlangan asarlar. &#8211; Toshkent: G&#8217;.G&#8217;ulom nomidagi Adabiyot va san\u2019at nashryoti, 1974.<\/li>\n<li>Zunnunov A. va boshq. Pedagogika tarixi. &#8211; Toshkent: Sharq, 2002.<\/li>\n<li>Yo\u2018ldoshev J., Xasanova S. Jadid tarbiyashunosligi asoslari. &#8211;\u00a0 Toshkent: O\u2018qituvchi, 1994.<\/li>\n<li>Oltinbek,O. Milliy axloq kitobi \/\/ Abdulla Avloniy. Turkiy guliston yoxud axloq. Hozirgi o\u2018zbek tilidagi bayoni. &#8211; Toshkent: Sano-standart, 2012.<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Tayyorlagan ABX mutaxassisi:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0D.Utemuratova<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mashhur o\u2018zbek ma&#8217;rifatparvari, shoiri va jamoat arbobi\u00a0 Abdulla Avloniyning hayoti [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3683,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-3682","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bibliographic-reference"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3682","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3682"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3682\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3742,"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3682\/revisions\/3742"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3683"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3682"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3682"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3682"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}