{"id":3737,"date":"2025-07-01T07:23:58","date_gmt":"2025-07-01T04:23:58","guid":{"rendered":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/?p=3737"},"modified":"2025-07-01T07:23:58","modified_gmt":"2025-07-01T04:23:58","slug":"moynaq-keshe-ham-bugin-atamasinda-bibliografiyaliq-qollanba","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/archives\/3737.html","title":{"rendered":"&laquo;Moynaq keshe h\u00e1m b\u00fagin&raquo; atamas\u0131nda bibliografiyal\u0131q qollanba"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\">Taq\u0131yatas rayon\u0131\u00a0M\u00e1limleme-kitapxana oray\u0131\u00a0Ma\u01f5l\u0131wmat-bibliografiya x\u0131zmeti<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>&laquo;Moynaq keshe h\u00e1m b\u00fagin&raquo; atamas\u0131nda <\/strong><strong>bibliografiyal\u0131q qollanba<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>KIRISIW<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u00e1r bir or\u0131n atamas\u0131nda ata-babalar\u0131m\u0131zd\u0131\u0144\u00a0 dunya qaraslar\u0131\u00a0 menen \u00f3zleri jasap at\u0131r\u01f5an aymaqqa degen munasebeti s\u00e1wlelenedi. Moynaq\u00a0 toponimi de us\u0131 m\u00e1kanda jasap,tirilishik etip at\u0131r\u01f5an\u00a0 eldi\u0144\u00a0 tariyxi, turm\u0131s t\u00e1rizi, tili tural\u0131 \u00e1hmiyetli ma\u01f5l\u0131wmatlar\u00a0 beredi.<\/p>\n<p>Tariyxiy d\u00e1rekler, xal\u0131q\u00a0 aw\u0131zeki d\u00f3retiwshiligi , jazba \u00e1debiyatta\u01f5\u0131\u00a0 ma\u01f5l\u0131wmatlardan kelip sh\u0131\u01f5\u0131p, \u00e1sirler dawam\u0131nda m\u00e1wij ur\u0131p tur\u01f5an\u00a0 Aral te\u0144izi q\u0131r\u01f5aqlar\u0131nda jaylasqan\u00a0 Moynaq\u00a0 jergilikli\u00a0 xal\u0131q\u00a0 ush\u0131n\u00a0 maqtan\u0131sh t\u0131msal\u0131 bol\u01f5an\u00a0 dep ayt\u0131w mumkin.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-3738 aligncenter\" src=\"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/photo_2025-07-01_09-21-36-253x300.jpg\" alt=\"\" width=\"253\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/photo_2025-07-01_09-21-36-253x300.jpg 253w, https:\/\/taqiyatasmko.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/photo_2025-07-01_09-21-36.jpg 485w\" sizes=\"auto, (max-width: 253px) 100vw, 253px\" \/><\/p>\n<p>\u00abMoy\u0131n\u00bb s\u00f3zi turkiy xal\u0131qlar tilinde jiyi\u00a0 qollan\u0131latu\u01f5\u0131n geografiyal\u0131q\u00a0 termin bol\u0131p esaplanad\u0131. Maxmud Qash\u01f5ariydi\u0144 \u00abDevonu lu\u01f5at-it turk\u00bb miynetinde\u00a0 \u00abboynaq\u00bb- \u00abtaw moy\u0131n\u0131\u00bb dep tusindirilgen. Xorezm oypat\u0131nda d\u00e1ryan\u0131\u0144 qayr\u0131l\u0131p\u00a0 aqqan jerine\u00a0 baylan\u0131sl\u0131 \u00abMoynaq\u00bb atamas\u0131 isletiledi. Ilmiy \u00e1debiyatlarda d\u00e1rya, k\u00f3l, ataw, taw, q\u0131rd\u0131\u0144 tar, soz\u0131\u0144q\u0131 b\u00f3limi us\u0131 s\u00f3z\u00a0 benen atalad\u0131.<\/p>\n<p>Moynaql\u0131 qariyalar bolsa bur\u0131nlar\u0131 te\u0144iz ishine kirip tur\u01f5an qur\u01f5aql\u0131q\u00a0 al\u0131stan qara\u01f5anda\u00a0 a\u01f5ar\u0131p\u00a0 k\u00f3zge taslan\u0131p tur\u01f5an\u0131n eske alad\u0131 h\u00e1m son\u0131\u0144 ush\u0131n da bul m\u00e1nzil \u00abmoyn\u0131 aq\u00bb dep atal\u01f5an\u0131n k\u00f3rsetedi. Bul jerler qolay\u00a0 t\u00e1biyiy ortal\u0131\u01f5\u0131 menen\u00a0 \u00e1yyem \u2013\u00e1yyemnen adamlard\u0131\u0144 itibar\u0131n tartqan. Tolq\u0131nlar te\u0144lesip tur\u01f5an jagal\u0131qta bal\u0131qsh\u0131lar aw\u0131l\u0131 payda bol\u0131p, ol \u00e1ste-\u00e1ste ke\u0144eyip bar\u01f5an. Aymaqta 1931-j\u0131l 19-sentyabrde rayon sh\u00f3lkemlestirilgende de\u00a0 o\u01f5an Moynaq atamas\u0131 berilgen.<\/p>\n<p>XX \u00e1sirde juz bergen\u00a0 Aral apatsh\u0131l\u0131\u01f5\u0131 e\u0144 iri ekologiyal\u0131q\u00a0 apatlardan biri\u00a0 bol\u0131p, te\u0144iz \u00e1tirap\u0131nda jasaytu\u01f5\u0131n 40 millionnan aslam adam, son\u0131\u0144 ishinde, \u00d3zbekstan xalq\u0131n\u0131\u0144 k\u00f3pshilik\u00a0 b\u00f3legine unams\u0131z t\u00e1siri\u00a0 sezilmekte. Jaq\u0131n\u00a0 \u00f3tmishte j\u00e1h\u00e1ndegi e\u0144 iri t\u00f3rt k\u00f3l- Kaspiy, Arqa\u00a0 Amerikada\u01f5\u0131\u00a0 Joqar\u0131k\u00f3l h\u00e1m\u00a0 Afrikada\u01f5\u0131 Viktoriya qatar\u0131nda esaplan\u01f5an Aral derlik qurap barmaqta.<\/p>\n<p>Aral te\u0144izi sh\u00f3ller ortas\u0131nda jaylasqan, \u00e1tirap\u0131n Q\u0131z\u0131lqum, Qaraqum, Ustirt, Pors\u0131q quml\u0131qlar\u0131 orap turad\u0131. \u00c1miwdarya h\u00e1m S\u0131rd\u00e1rya derlik segiz m\u0131\u0144 j\u0131ldan beri us\u0131 k\u00f3lge suw\u00a0 quy\u0131p kelgen. Aral bir waq\u0131tlar\u0131 tol\u0131p-tas\u0131p, h\u00e1tte Kaspiy menen tutasqan\u0131 tuwral\u0131 ma\u01f5l\u0131wmatlar bar.<\/p>\n<p>Aral\u00a0 suwlar\u0131 us\u0131lay\u0131nsha\u00a0 kemeyip bara berse, aq\u0131beti ne bolar eken, degen\u00a0 soraw\u01f5a al\u0131mlar h\u00e1r turli juwaplar bergen. Aral maydan\u0131 orn\u0131nda diyqansh\u0131l\u0131q jurgiziw\u00a0 mumkin dep esapland\u0131. Baz\u0131lar Arald\u0131\u0144 qur\u01f5aw\u0131 tabiyatqa aytarl\u0131qtay tasir etpeydi, degen pikirde bold\u0131. Biraq Orta Aziya\u00a0 t\u00e1biyat\u0131n\u0131\u0144\u00a0 ajralmas b\u00f3legi bol\u01f5an\u00a0 Arald\u0131\u0144 qur\u01f5ap bar\u0131w\u0131 ulken unams\u0131z aq\u0131betlerge al\u0131p keliwi tuwral\u0131 aytqanlar\u01f5a derlik itibar joq edi. Aral de\u0144izi suw\u0131n\u0131\u0144 k\u00f3lemi 1060 kub km bol\u01f5anda, onda toplan\u01f5an duz mu\u01f5dar\u0131 10,9 milliard tonna\u01f5a jaq\u0131n edi. Itibar berse\u0144iz, sonsha\u00a0 duz zapas\u0131n\u0131\u0144\u00a0 payda bol\u0131w\u0131 ush\u0131n ush juz seksen j\u0131l kerek bolad\u0131. \u00c1mudarya h\u00e1m S\u0131rdarya te\u0144izge j\u0131l\u0131na 28,7 million tonna duzd\u0131 a\u01f5\u0131z\u0131p \u00e1kelgen. Arald\u0131\u0144 qur\u01f5ap qal\u01f5an\u00a0 ultan\u0131nda\u00a0 duz sahras\u0131\u00a0 payda bold\u0131.<\/p>\n<p>Moynaq\u00a0 oray\u0131nda\u01f5\u0131 kinoteatr\u00a0 imarat\u0131n\u0131n ald\u0131nda ull\u0131 Berdaq h\u00e1ykeli\u00a0 boy k\u00f3tergen. Ol te\u0144izge k\u00f3z tigip tur\u0131pt\u0131. D\u00f3gerek j\u0131m-j\u0131rt. Portda\u01f5\u0131 kemelerdi\u0144 gudog\u0131\u00a0 da, suwd\u0131\u0144 ja\u01f5a\u01f5a\u00a0 ur\u0131l\u01f5an s\u0131ld\u0131rl\u0131s\u0131 da derlik yar\u0131m \u00e1sir\u00a0 bur\u0131n\u01f5\u0131 \u00f3mir elesi. Aeroportta jab\u0131l\u01f5an, samolyotlard\u0131\u00a0 shawq\u0131m\u0131 da t\u0131n\u01f5an.<\/p>\n<p>Te\u0144izdi\u0144 sheginiwi\u00a0 menen Moynaq konserva zavod\u0131n\u0131\u0144 ayma\u01f5\u0131 qudiretli texnikalar h\u00e1m sanaat gigant\u0131n\u0131\u0144\u00a0 q\u00e1biristan\u0131na ayland\u0131. Ja\u01f5dayd\u0131 j\u00f3nlew ush\u0131n\u00a0 islengen\u00a0 h\u00e1reketler payda bermedi. Dur\u0131s, b\u00e1lent p\u00e1rwaz g\u00e1pler ayt\u0131lad\u0131. Lekin olar qa\u01f5azda qal\u0131p ketti. G\u00e1p penen \u00e1meliy isler birligini\u0144 bolmaw\u0131\u00a0 Aral boy\u0131nda jasawsh\u0131\u00a0\u00a0 moynaql\u0131l\u0131r turm\u0131s\u0131 h\u00e1m\u00a0 t\u00e1\u01f5dirinde ayan\u0131shl\u0131, aw\u0131rmanl\u0131\u00a0 iz qald\u0131rd\u0131. Rayonda jum\u0131ss\u0131zd\u0131q o\u01f5ada k\u00f3beyip ketti, jum\u0131s\u0131 barlar da ush-t\u00f3rt aylap is haq\u0131s\u0131n, h\u00e1tteki qariyalar pensiya pullar\u0131n\u00a0 ala almay sarsa\u0144 bol\u0131p jurgen waq\u0131tlar da bold\u0131. Moynaq keleshegi joq aymaqqa\u00a0 aylan\u0131p, xal\u0131q bul jerdi taslap kete baslad\u0131.\u00a0 Aral te\u0144izini\u0144 qur\u01f5aw\u0131 menen\u00a0 t\u00e1biyatta\u01f5\u0131 te\u0144salmaql\u0131l\u0131q buz\u0131ld\u0131. Sebebi, te\u0144izdi\u0144 qur\u01f5ap qal\u01f5an ultan\u0131nan\u00a0 \u00d3zbekstan h\u00e1m Qazaqstan aymag\u0131nda payda bol\u01f5an 6 million tonnalap sha\u0144 h\u00e1m z\u00e1h\u00e1rli\u00a0 duzlar atmosfera\u01f5a\u00a0 k\u00f3terilip, al\u0131s\u00a0 Pamir , Tyan-Shan , h\u00e1tte Germaniya, Arktika muzl\u0131qlar\u0131 h\u00e1m\u00a0 Norvegiya to\u01f5aylar\u0131na\u00a0 shekem jetti. Apatsh\u0131l\u0131q k\u00f3lemi Orayl\u0131q\u00a0 Aziya\u00a0 ayma\u01f5\u0131nan shetke\u00a0 sh\u0131\u01f5\u0131p, global mashqala\u01f5a ayland\u0131. Sebebi, us\u0131 suw saqla\u01f5\u0131sh t\u00e1biyiy ekosistemas\u0131n\u0131\u0144 bir b\u00f3legi edi, on\u0131\u0144 q\u0131skar\u0131p\u00a0 ketiwi samal ba\u01f5\u0131tlar\u0131na, \u0131ql\u0131m\u01f5a, putkil aymaqt\u0131\u0144 turaql\u0131 rawajlan\u0131w\u0131na, putkil global \u0131ql\u0131m d\u00e1rejesine jud\u00e1 jaman t\u00e1sir etpekte. Dunya juzlik meteorologiya sh\u00f3lkemi Arald\u0131\u0144 qur\u0131p ketiwiin\u00a0 XX \u00e1sirdegi e\u0144 iri ekologiyal\u0131q antoropogen\u00a0 krizislerden biri dep atad\u0131. Te\u0144iz Sibirden keletu\u01f5\u0131n guzgi-q\u0131sk\u0131 suw\u0131q samallard\u0131, jazda\u01f5\u0131 kushli \u0131ss\u0131l\u0131qt\u0131\u00a0 jumsartatu\u01f5\u0131n edi, endi bolsa q\u0131sta suw\u0131ql\u0131q 1-2 gradusqa, jazda temperatura 2-2,5 gradusqa k\u00f3terildi. Jaw\u0131n h\u00e1m qar jaw\u0131w\u0131\u00a0 bir neshe\u00a0 esege q\u0131sqar\u0131p ketti. Arald\u0131\u0144 orn\u0131na 6 mln gektarl\u0131q (sonnan 3,2 mln gektar \u00d3zbekstanda, qal\u01f5an\u0131 Qazaqstanda) quml\u0131 sahra payda bold\u0131. \u00d3zbekstan\u00a0 t\u00e1repinde qur\u01f5aqsh\u0131l\u0131qtan e\u0144 k\u00f3p j\u00e1birlenip at\u0131r\u01f5an\u00a0 aymaqlar Moynaq, Bozataw, Qo\u0144\u0131rat, Taxtak\u00f3pir rayonlar\u0131 bol\u0131p\u00a0 esaplanad\u0131. Aral te\u0144izi suw t\u00e1minat\u0131 sistemas\u0131n\u0131\u0144 buz\u0131l\u0131w\u0131 \u00c1miwd\u00e1rya h\u00e1m S\u0131rd\u00e1rya\u00a0 deltalar\u0131nda\u01f5\u0131 ekosisteman\u0131 da izden sh\u0131\u01f5ar\u0131p jiberdi. Te\u0144iz 200 kilometr\u00a0 radiustag\u0131 aymaqt\u0131\u0144\u00a0 \u0131ql\u0131m te\u0144salmaql\u0131qlar maydan\u0131 600 m\u0131\u0144\u00a0 gektardan 100 m\u0131\u0144 gektar\u01f5a tusip qalgan edi, 1974-j\u0131l\u01f5a shekem ul\u0131wma maydan\u0131 7 m\u0131\u0144\u00a0 gektar bol\u01f5an 30 ulken \u2013kishi k\u00f3ller qur\u01f5ap qald\u0131. Olard\u0131\u0144 orn\u0131 duzl\u0131 maydanlar\u01f5a aylana baslad\u0131. Suw q\u00e1ddini\u0144 p\u00e1siyip ketiwi menen\u00a0 to\u01f5ayl\u0131qlar nab\u0131t bold\u0131. 173 haywan turlerinen 38 turi jan saqlap qald\u0131. Populyaciyas\u0131 \u00e1hmiyetli, 400 j\u0131ll\u0131q\u00a0 n\u00e1silge iye bol\u01f5an,\u00a0 millionlap san\u0131 bol\u01f5an say\u01f5aqlard\u0131\u0144 juz-eki juz bas\u0131 \u01f5ana aman qald\u0131. \u00d3simlik dunyas\u0131 putkilley\u00a0 q\u0131r\u0131l\u0131p ketti\u00a0 dep ay\u0131t\u0131w mumkin. Bu\u01f5an jerdi\u0144\u00a0 kushli shorlan\u0131w\u0131 sebep bold\u0131. M\u00e1selen, 1975-j\u0131lda Qaraqalpaqstanda suw\u01f5ar\u0131latu\u01f5\u0131n maydanlard\u0131\u0144 43 procenti shorlan\u01f5an\u0131\u00a0 an\u0131qlan\u01f5an bolsa, 1985-j\u0131l\u01f5a\u00a0 kelip bul k\u00f3rsetkish 80,1997-j\u0131l\u0131 93 procentti qurad\u0131.<\/p>\n<p>Qurgap qal\u01f5an te\u0144iz ultan\u0131n\u0131\u0144 landshaft\u0131 \u00f3zgeriwshe\u0144 bol\u0131p on\u0131\u0144 ustine adamzatqa ulken ziyan keltiriwshi processler basland\u0131. Al\u0131mlard\u0131\u0144 esap-kitaplar\u0131na qara\u01f5anda, te\u0144izdi\u0144\u00a0 qur\u01f5ap qal\u01f5an 40 procent ayma\u01f5\u0131 \u01f5ana adam ush\u0131n\u00a0 z\u0131yanl\u0131 emes. Al 25 procenti ortasha z\u0131yanl\u0131, qalgan 35 procenti joqar\u0131 d\u00e1rejede q\u00e1wipli. Tilekke qars\u0131, keyingi k\u00f3rsetkish j\u0131l say\u0131n \u00f3sip bard\u0131. H\u00e1r j\u0131l\u0131 30-50 kun dawam etetu\u01f5\u0131n, biyikligi 4 kilometrge\u00a0 shekem k\u00f3teriletu\u01f5\u0131n, 600 kilometr ke\u0144likke shekem tarqalatug\u0131n\u00a0 sha\u0144l\u0131 boranlar dunya\u00a0 \u0131ql\u0131m\u0131na o\u01f5ada unams\u0131z\u00a0 t\u00e1sir etpekte. H\u00e1r\u00a0 j\u0131l\u0131 60-100 million tonna qum h\u00e1m duz atmosfera\u01f5a k\u00f3terildi.<\/p>\n<p>Aral t\u00e1\u01f5diri \u00f3tken \u00e1sirdi\u0144 80-j\u0131llar\u0131nan baslap global\u00a0 mashqala\u01f5a ayland\u0131, j\u00e1han sherikligin t\u00e1shuishlentirdi. Biraq uzaq j\u0131llar dawam\u0131nda j\u00e1h\u00e1n sherikligi ekologiyal\u0131q q\u00e1wipli aymaqka aynal\u01f5an\u00a0 Aral boy\u0131nda\u01f5\u0131 xal\u0131kqa medicinal\u0131q\u00a0 d\u00e1ri-d\u00e1rmaqlar xalq\u0131n\u0131\u0144\u00a0 turm\u0131s d\u00e1rejesin, densawl\u0131\u01f5\u0131n\u00a0 tupten jaqs\u0131l\u0131w, jum\u0131s penen t\u00e1minlew tuwral\u0131 biyik\u00a0 minberlengen ayt\u0131l\u01f5an, baspas\u00f3zde j\u00e1riyalan\u01f5an pikirler, shaq\u0131r\u0131qlar, us\u0131n\u0131slar h\u00e1m bul m\u00e1seleni\u0144 sheshimi jol\u0131nda qab\u0131l etilgen hujjertlerdi qa\u01f5azlar d\u00e1ryas\u0131na te\u0144ew mumkin. Lekin Aral olardan sarq\u0131rap a\u01f5\u0131p tur\u01f5an salmadan kelgen suw shelli payda k\u00f3rmedi.<\/p>\n<p>\u00d3zbekstan Respublikas\u0131 Prezidenti Shavkat Mirziyoev 2017-j\u0131l 19-sentyabr kuni BMSh Bas Assambleyas\u0131n\u0131\u0144 72-sessiyas\u0131nda s\u00f3ylegen\u00a0 s\u00f3zinde Aral apatsh\u0131l\u0131\u01f5\u0131 aq\u0131betlerine toqtap \u00f3tip, dunya j\u00e1mietshiligini\u0144 d\u0131qqat \u2013 itibar\u0131n j\u00e1ne bir m\u00e1rte us\u0131 aktual m\u00e1selege qaratt\u0131:<\/p>\n<p>Shavkat Mirziyoev 2018-j\u0131l 24-avgustta Turkmenstann\u0131\u0144 Turkmenbas\u0131 qalas\u0131nda bol\u0131p \u00f3tken Arald\u0131 qutqar\u0131w xal\u0131qaral\u0131q fond\u0131n sh\u00f3lkemlestiriwshi m\u00e1mleketler bassh\u0131lard\u0131\u0144 m\u00e1jilisinde j\u00e1ne bir ja\u0144a baslama menen sh\u0131qt\u0131: \u00ab\u2026 ayma\u01f5\u0131m\u0131zda\u01f5\u0131 qolays\u0131z ekologiyal\u0131q ja\u01f5dayd\u0131 tupten jaqs\u0131law ush\u0131n qata\u0144 h\u00e1m standart bolmagan ilajlar z\u00e1rurligine isenimim k\u00e1mil. Us\u0131 mun\u00e1sebet penen Aral boy\u0131n ekologiyal\u0131q innovaciyalar h\u00e1m texnologiyalar\u00a0 ayma\u01f5\u0131 dep j\u00e1riyalaw m\u00e1selesin k\u00f3rip sh\u0131g\u0131wd\u0131 us\u0131n\u0131s etemen. Bul baslama ekologiyal\u0131q taza texnologiyalard\u0131 islep sh\u0131\u01f5\u0131w h\u00e1m \u00e1melge as\u0131r\u0131w\u01f5a s\u0131rt el investiciyalar\u0131n\u00a0 tart\u0131w ush\u0131n sharayat jarat\u0131w, \u00abjas\u0131l ekonomika\u00bb, ekologiyal\u0131q taza, energiya h\u00e1m suw tejewshi texnologiya principlerin kompleksli engiziw sh\u00f3lleniw h\u00e1m ekologiyal\u0131k migraciyan\u0131\u0144\u00a0 dawam etiwin saplast\u0131r\u0131w; ekoturizmdi rawjland\u0131r\u0131w h\u00e1m basqa da ilajlard\u0131 \u00e1melge as\u0131r\u0131w maqsetinde ul\u0131wma kushlerimizdi birlestiriwge\u00a0 ba\u01f5darlan\u01f5an\u00bb.<\/p>\n<p>Aralboy\u0131 ayma\u01f5\u0131nda\u01f5\u0131 awhald\u0131 jaqs\u0131law\u01f5a qarat\u0131l\u01f5an isler ke\u0144eyip barmaqta. Q\u0131sqa wak\u0131t ishinde te\u0144iz ultan\u0131nd\u0131 derlik 1 million\u00a0 700m\u0131n gektarl\u0131q to\u01f5ayl\u0131qlar jarat\u0131l\u0131p, olar h\u00e1zirden-aq samal tezligin p\u00e1seytiw h\u00e1m quml\u0131-duzl\u0131 boranlard\u0131 kemeytiwge x\u0131zmet etpekte. Bul ba\u01f5darda\u01f5\u0131\u00a0 k\u00f3rsetkishler j\u0131l say\u0131n j\u00e1ne de jaqs\u0131lanbaqda. Q\u00e1nigelerdi\u0144 pikiri boy\u0131sha, 2 j\u0131ll\u0131q seksewillikte samal 20 procentke shekem, 6 j\u0131ll\u0131q seksewillikte 80 procentke shekem p\u00e1seyedi eken. 7 j\u0131ll\u0131q seksewillikte samal ul\u0131wma toqtap, atmosferan\u0131\u0144 sha\u0144-qum h\u00e1m duz benen pataslan\u0131w\u0131 6 esege kemeydi. Bir gektarda\u01f5\u0131 4-j\u0131ll\u0131q\u00a0 seksewil-cherkez togayl\u0131\u01f5\u0131 bir j\u0131lda 1 158 kg iyis gaz\u0131n jut\u0131p, 835 kg kislorod ajrat\u0131p sh\u0131garad\u0131.<\/p>\n<p>Aymaql\u0131qt\u0131\u0144 ekologiyal\u0131q awhal\u0131n jaqs\u0131law, Arald\u0131\u0144 qur\u01f5ap boleginde \u00abJas\u0131l m\u00e1kan\u00bb jarat\u0131w isleri\u00a0 keyingi j\u0131llarda q\u0131z\u01f5\u0131n basq\u0131shqa\u00a0 kirdi. Al\u0131m h\u00e1m q\u00e1nigelerge aymaq top\u0131ra\u01f5\u0131na\u00a0 s\u00e1ykes a\u01f5ash bolatu\u01f5\u0131n terekler turlerin an\u0131qlaw boy\u0131nsha k\u00f3rsetpeler berilip, Aral boy\u0131n\u0131\u0144\u00a0 flora h\u00e1m faunas\u0131n jaqs\u0131law boy\u0131nsha 5 j\u0131ll\u0131q milliy ba\u01f5darlama islep sh\u0131\u01f5\u0131w waz\u0131ypas\u0131 qoy\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Paydalan\u01f5an \u00e1debiyatlar;<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">\u00a0 \u00a0 1.Ja\u0144a Moynaq. \u00abManaviyat\u00bb Toshkent\u00a0\u00a0 2023j<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">Tayarla\u01f5an:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 D. Utemuratova<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Taq\u0131yatas rayon\u0131\u00a0M\u00e1limleme-kitapxana oray\u0131\u00a0Ma\u01f5l\u0131wmat-bibliografiya x\u0131zmeti &laquo;Moynaq keshe h\u00e1m b\u00fagin&raquo; atamas\u0131nda bibliografiyal\u0131q [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3738,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-3737","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bibliographic-reference"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3737","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3737"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3737\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3739,"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3737\/revisions\/3739"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3738"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3737"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3737"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/taqiyatasmko.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3737"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}